In het najaar van 1995 hoorde ik een stem op de radio zingen: “It has always been in the back of my mind. Dreaming about going throught the corners of time.” De muziek was heavy: Black Sabbath-riffs, meeslepende drums, diepe baslijnen, onverwachte tempowisselingen, en op de achtergrond donkere synthesizertonen. Het feeërieke nummer heette ‘Strange Machines’ van de Nederlandse progressieve metalband The Gathering. Het nummer gaat over de tijdreiziger in de sciencefictionroman ‘De Tijdmachine’ van H.G. Wells. Geluidsfragmenten van de bekendste boekverfilming uit 1960 zijn halverwege het nummer hoorbaar.

Van het ene op het andere moment raakte ik in extase. Ik was een 21-jarige student met een liefde voor metal en progrock die in de jaren 90 gevangen zat in het dystopie van grunge en Eurodance. Op radio en t.v. viel er voor mij bar weinnig te genieten en ineens was daar een lied met alle ingrediënten waar ik als uitgehongerde muzikale smulpaap naar smachtte. Omdat ik ook nog eens van geschiedenis houd en als kind droomde van een tijdmachine [nog steeds, eigenlijk], leek het alsof het speciaal voor mij geschreven was. ‘Strange Machines’ was als een steen die in stilstaand water werd gesmeten. Het was een verlossing en muzikale steunbetuiging tegelijk, omdat ik als muziekliefhebber elke dag ploeterde om te overleven. Naast muziek en tekst, stond ik perplex van de vocale magie van de zangeres. Een zangeres die ik vanaf dat moment nog vaak zou tegenkomen. Haar naam: Anneke van Giersbergen.

The Gathering met een jonge Anneke van Giersbergen

Ik schrijf deze column een aantal uren na het bijwonen van haar voorstelling ‘Heavy Strings’ waarmee Anneke op dit moment door diverse zalen toert. Ruige nummers uit de genres metal en progmetal worden in een semi-klassieke outfit verpakt onder begeleiding van een pianist en drie violisten. Metal in combinatie met klassiek is overigens niets nieuws. Deep Purple deed het al in 1969 en de bekendste crossover-variant is Metallica die in 1999 met het San Francisco Symphony Orchestra het album ‘S&M’ opnamen.

Anneke doet het echter anders. Er is geen ritmesectie in de vorm van bas of drums. De turbulentie en agressie van de heavy nummers zijn ingeruild voor sierlijke, klassieke arrangementen die zo geraffineerd gedaan zijn dat ‘South Of Heaven’ van thrashmetalband Slayer klinkt als een crematieballade. Van zo’n geniale omslag profiteert Anneke’s prachtzang. Een stem zo helder en mooi dat zelfs het Toendra-landschap er van opfleurt met pasteltinten waar de Keukenhof jaloers op zou zijn.

Het was de vijfde of zesde keer dat ik Anneke op het podium zag en het was de vijfde of zesde keer dat ik genoot. Dertig jaar geleden was ze een verademing in een zeer onaangenaam muzikaal klimaat. Nu is ze dat nog steeds in een tijd dat ik hoe dan ook ongevraagd geconfronteerd wordt met zangeresjes als Eefje, Teefje, Davina, Campina, Maan, Pluto, Froukje, Aukje, Maaike, Baaike, Wende, Bende, Emma, Gemma, Lotte en Dotte.

Anneke: altijd het zonnetje in een sober klimaat!

Tussen de liedjes door vertelt ze anekdotes over de haar jeugd. De tijd dat ze met haar broer luisterde naar heavy metal en progressieve rock. Haar innemende persoonlijkheid en Brabantse tongval waarbij de humor niet ontbreekt, maken de verhalen extra plezant. “Wat zal d’r van ons Anneke terechtkomen?”, vroegen de wanhopige ouders zich af toen hun dochter besloot zangers te worden bij een heavy metalband.

Ergens in het midden van het optreden geeft Anneke [‘met brilleke’] een mini-college over heavy metal en de talloze vertakkingen die zich sinds het ontstaan van het genre eind jaren 60 hebben voorgedaan. Van sommigen had ik nog nooit gehoord, maar uit benaming is af te leiden hoe het ongeveer zal klinken. Het mini-college sluit af met Anneke’s hartstochtelijk pleidooi voor heavy metal en hun hondstrouwe aanhangers. Een subcultuur waar het goed toeven is en die zoals elke subcultuur haar eigen identiteit, tradities, rituelen en waarden en normen heeft. Maar ook een subcultuur waar volstrekt idiote vooroordelen omheen hangen van mensen die heavy metal of progmetal niet begrijpen. Geloof me dat er niets gemoedelijker, integerder, verdraagzamer, socialer, gezelliger en vriendelijker is dan de metalcultuur.

Het pleidooi was een bijzonder moment in een bijzondere voorstelling. Een pleidooi dat de metal een gezicht gaf. Het gezicht van niemand anders dan ‘ons Anneke’.

Michel Scheijen

(Visited 143 times, 1 visits today)

Dit bericht heeft 8 reacties

  1. Adriaan de Haan

    Mooie column! Nodigt uit, om nog eens te gaan luisteren naar The Gathering.
    De grootste ontdekking voor mij in de jaren negentig was Dream Theater. Heb ook wel één CD van The Gathering, maar ik moet even gaan kijken welke precies 😁
    Heb Anneke wel een duet horen zingen met één van de heren van Anathema . Mooie stem inderdaad.

    1. Michel

      Hallo Adriaan,

      Dank voor je reactie. Natuurlijk bestond er in de jaren 90 ook veel goeds. Dream Theater en Ayreon zijn prima voorbeelden. Wat op radio en t.v. werd gepromoot, stond mij niet aan.
      Anneke van Giersbergen levert ook bijdragen aan de projecten van Arjen Lucassen [Ayreon, Star One].

      Alle goeds,

      Michel

  2. Bas Dassen

    Nooit last gehad van de muziek uit de top 40 want na de jaren 80 ben ik gestopt met radio en tv. Vandaar dus ook Mandylion geheel gemist. Maar Anneke leren kennen met het album How to measure a planet? Op slag verliefd op de stem. Een keer of 10-12 naar the gathering geweest en haar ook nog gezien bij Ayreon, solo akoestisch, akoestisch met alleen maar nummers uit haar jeugd (de befaamde jaren 80), samen met Geleense gitarist Punto ook akoestisch, bij the Gentle Storm en als hoogste hoogtepunt in de Kerk van Puth tijdens L’adventure Musicale 2022′ met Anneke van Giersbergen als special guest. Die vrouw blijft verbazen en ik blijf haar graag horen.

    https://youtu.be/azzRwpOlpBo?si=PnCaJZgq7bP-6Ny5

    1. Michel

      Hey die Bas,

      Dank voor je reactie.

      ‘H.T.M.A.P.’ is het derde album met Anneke en het vijfde in hun discografie, als ik me niet vergis. Ik vind haar de allerbeste zangeres van Nederlandse bodem. Vergeet niet dat de eerste alinea is geschreven vanuit het perspectief van ik de 21-jarige scholier. Ik ervaarde de jaren 90 destijds zo. Ik had niets met alternatief, indierock, stoner etc. Dat vierde destijds hoogtij. En wat Eefje en zo betreft: ik word hondsberoerd van die Nederlandse snotterzangeresjes en hun huilliedjes met een verkapte boodschap. Ondanks dat ik enkel nog maar NPO Radio 1 luister, kom ik ze toch nog overal tegen. Net als water zoeken ze zich hun weg om te irriteren. Ha! Ha!

      Alle goeds,

      Michel

  3. Erik Neuteboom

    Mooi en interessant verhaal, met als bonus je passie. Ik heb de opkomst van de progmetal meegemaakt, in een tijd dat ik voor Platenblad schreef, het viel me toen op dat er een basis was te vinden bij Black Sabbath, iets dat jij ook opmerkt, maar dan sneller en meer toonladder-acrobatiek. Wat me ook opviel was de opkomst van zangeressen in dit genre, met geweldige stemmen, niet zelden geschoold. Ik zie dan altijd de boeg van een Vikingschip voor me waar een trotse strijdster haar stem laat galmen over de fjorden ….

    1. Michel

      Hallo Erik,

      Dank voor je reactie.

      ‘Toonladder-acrobatiek’…geweldige taalvondst! De jaren 90 waren essentieel voor de vrouwenemancipatie in de metalwereld. Je had in de jaren 80 wel Doro Pesch [van Warlock], Lita Ford, Vixen en nog veel eerder de gezusters Wilson van Heart, maar in de jaren 90 maakte de female fronted metal een enorme opkomt. En terecht, uiteraard.

      Alle goeds,

      Micel

    1. Michel

      Hallo Ed,

      Dank je. Ik had er niets meer van willen maken, maar ik kwam niet verder dan ‘as good as it gets’. Eerlijk gezegd had ik weer het nodige commentaar verwacht van de voorstanders van het leger ‘zangeresjes met een boodschap verpakt in prille snotterliedjes’. Blijkbaar hielden ze zich dit keer koest. Niet dat ik het erom doe, maar de stilte is opmerkelijk.

      Alle goeds,

      Michel

Geef een reactie